بازار مشتقه چیست؟


اوراق مشتقه چیست؟

اوراقی هستند که ارزش خود را از یک دارایی پایه دیگر مثل محصولات پتروشیمی، محصولات کشاورزی، سکه و. می‌گیرند. در واقع ارزش این اوراق از ارزش دارایی که در قرارداد ذکر شده، مشتق می‌شود. این اوراق از ابزارهای مالی مرتبط با مدیریت ریسک هستند.قیمت اوراق مشتقه تنها بر اساس میزان عرضه و تقاضا تعیین نمی‌شود و به دارایی پشتوانه آن‌ها بستگی دارد. دو ابزار معاملاتی پرکاربرد در بازار مشتق ایران، قرارداد آتی و اختیارات معامله هستند

اوراق مشتقه یا به صورت به‌طورکلی یا در بازار بورس و یا در بازارهای متشکل خارج از بورس معامله می‌شوند. اوراق مشتقه خارج از بورس بخش بزرگ‌تری از مشتقه ها را تشکیل می‌دهند و قانون‌گذاری نشده‌اند، درحالی‌که مشتقه ها معامله شده در بورس استانداردسازی شده‌اند. اوراق مشتقه معامله شده خارج از بورس معمولاً ریسک بیشتری نسبت به مشتقه های استاندارد دارند.

با توجه به محدودیت‌هایی که بازار بورس اوراق بهادار تهران دارد، اوراق مشتقه در اقتصاد ایران چندان رشد و توسعه نیافته است.اوراق مشتقه قبلاً به این دلیل مورد استفاده قرار می‌گرفتند تا نرخ ارز را برای مبادله کالاها به صورت بین‌المللی تضمین و تثبیت نمایند. با توجه به اینکه ارز کشورهای مختلف ارزش گوناگونی داشتند، معامله گران بین‌المللی به نظام حسابداری برای این تفاوت‌ها نیاز پیدا کردند. امروز، مشتقه ها بر اساس انواع مختلفی از معاملات بنا شده‌اند و استفاده‌های بیشتری نیز دارند. حتی مشتقه هایی بر پایه اطلاعات آب و هوایی مثل میزان باران یا تعداد روزهای بارانی یک منطقه خاص نیز وجود دارند.

قرارداد آتی

یکی از رایج‌ترین انواع مشتقه ها است. قراردادی است که بین دو نفر (فروشنده و خریدار) از طریق نهادهای واسط برای کالاهایی خاص تنظیم می‌شود. در این قرارداد یک کالا یا دارایی به‌خصوص با ویژگی و کیفیت مشخص، در تاریخی معلوم و با مبلغی از پیش تعیین شده، در اختیار خریدار قرار می‌گیرد. در این قرارداد طرفین معامله، متعهد می‌شوند که کالا و قیمت مشخص شده را در تاریخ سررسید بازار مشتقه چیست؟ به یکدیگر منتقل کنند.

پیمان آتی

نوع مهم دیگری از اوراق مشتقه به شمار می‌رود که مشابه قرارداد آتی است، ولی تفاوت کلیدی آن در این است که برخلاف قرارداد آتی، پیمان آتی در بازار معامله نمی‌شوند، بلکه فقط به صورت قراردادی خارج از بورس و به صورت غیررسمی مورد معامله قرار می‌گیرد.

قرارداد سوآپ یا معاوضه

قرارداد سوآپ هم نوع مرسوم دیگری از مشتقه ها به شمار می‌رود. در قرارداد معاوضه طرفین آن متعهد می‌شوند که برای یک زمان مشخص، دو دارایی یا منافع حاصل از آن‌ها را با کیفیت مشخص و به نسبت تعیین‌شده، معاوضه نمایند.قرارداد سوآپ اغلب شامل یک مجموعه از جریانات نقدی است و درواقع حالت کلی‌تر پیمانهای آتی است که در آن به‌جای یک پرداخت با مجموعه از پرداخت ها مواجه هستیم. این نوع قرارداد معمولاً در تغییر نوع وامها توسط افراد کاربرد دارند.

قراردادهای اختیار معاملات

یک فرم رایج دیگر از مشتقه ها هستند. قرارداد اختیار معامله ازاین‌جهت مشابه قرارداد آتی بوده که توافقی است بین دو طرف که به یکی از آن‌ها این فرصت را می‌دهد تا اوراق بهادار را از طرف دیگر و در یک قرارداد آتی از قبل مشخص شده، بخرد یا به بازار مشتقه چیست؟ وی بفروشد. ولی تفاوت کلیدی بین اختیار معامله و آتی این است که با یک اختیار، خریدار یا فروشنده متعهد نمی‌شود که معامله را انجام دهد، به همین خاطر نام «اختیار» بر آن نهاده‌اند. خود مبادله در نهایت، اختیاری است. درست مثل قراردادهای آتی، اختیارات ممکن است برای پوشش دادن سهام فروشنده در برابر کاهش قیمت، مورداستفاده قرار بگیرند و به خریدار فرصتی دهند تا از طریق سفته بازی، سود مالی به دست آورد. قرارداد اختیار می‌تواند به صورت قرارداد اختیارخرید یا فروش کوتاه یا بلندمدت باشد.

مشتقه اعتباری

نوع دیگری از اوراق مشتقه است. این نوع از مشتقه، وامی است که به یک سفته باز با تخفیفی نسبت به ارزش حقیقی خود فروخته می‌شود. گرچه وام دهنده اصلی وام را با قیمت کمتری می‌فروشد و درنتیجه سود کمتری خواهد برد، در فروش وام، وام دهنده بیشتر سرمایه خود از وام را باز پس گرفته و می‌تواند از آن پول برای توزیع وام های جدید و پرسودتر بهتره جوید. اگر به طور مثال یک قرض دهنده وامی توزیع کند و متعاقباً این فرصت را داشته باشد تا خود را با وامی پرسود تر درگیر نماید، وام دهنده ممکن است این تصمیم را بگیرد که وام اصلی را به سفته باز بفروشد تا بتواند منابع مالی وام پرسودتر را تأمین نماید. به این طریق، مشتقه های اعتباری به ازای ریسک کمتر و نقدینگی بیشتر بهره کمتری دریافت می‌کنند.

آشنایی با انواع ابزارهای معاملاتی بورس کالا

آشنایی با انواع ابزارهای معاملاتی بورس کالا

در این مقاله با انواع ابزارهای معاملاتی بورس کالا آشنا می‌شویم. با توجه به استقبال چشمگیر مردم از بازار سهام و اوراق بهادار در این سال ها، بازار بورس کالا را می توان عضو منزوی بازار سرمایه دانست. بورس کالا در کنار بورس اوراق بهادار، فرابورس و بورس انرژی، بازار سرمایه را تشکیل می دهد. هدف این بازار اینست که بازاری یکپارچه و قانون مند ایجاد کند تا داد و ستد آتی و نقدی کالا ها مخصوصا کالاهایی مانند محصولات کشاورزی و فلزی راحت تر انجام شود و واسطه ها تا حد ممکن حذف شوند. اگر تاکنون اسم قراداد آتی به گوشتان نخورده و با معاملات این بازار آشنا نیستید، نگران نباشید. ما در این مقاله به شما کمک می کنیم تا با انواع کالا هایی که در بورس کالا معامله می شوند و انواع قرارداد های موجود در این بازار آشنا شوید.

انواع بازار در بورس کالا

به طور کلی انواع بورس کالا را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:

  • بازار فیزیکی: در این بازار محصولات مختلفی مانند محصولات پتروشیمی، محصولات کشاورزی، محصولات معدنی و فرآورده های نفتی معامله می شود.
  • بازار مشتقه: در این بازار از قراردادهای آتی و قراردادهای اختیار معامله استفاده می شود.
  • بازار فرعی: این بازار برای معامله کالاهایی است که شرایط فروش در بازار فیزیکی را ندارند.
  • بازار مالی: در این بازار اوراق سلف موازی استاندارد، گواهی سپرده کالایی و صندوق های کالایی معامله می شوند.

در ادامه هر یک از این بازار ها را جداگانه توضیح می دهیم.

بازار فیزیکی بورس کالا چیست؟

همانطور که از نام این بازار مشخص است، در این بازار کالا به صورت فیزیکی معامله می شود. یعنی شبیه به همین بازار های سنتی و معمولی که وجود دارد اما با قوانین و ساز و کار های مخصوص به خود.

در این بازار تولید کنندگان مواد خام، که عرضه کنندگان نامیده می شوند، تولیدات خود را در بازار فیزیکی بورس کالا عرضه می کنند. در طرف دیگر معامله نیز، مصرف کنندگان این مواد خام، آن ها را برای تولید محصولات فرآوری شده خریداری می کنند.

تفاوت این بازار با بازار های سنتی این است که حجم معاملات بسیار بالا تر و قیمت ها نیز شفاف تر هستند.

در حال حاضر چهار گروه کالایی در بازار فیزیکی بورس کالا معامله می شوند:

  • محصولات صنعتی و معدنی، مانند فولاد، مس، آلومینیوم، سنگ آهن، روی، کنسانتره فلزات گران‌بها، کنسانتره مولیبدن، آهن اسفنجی، سرب و غیره
  • محصولات کشاورزی، مانند جو، گندم، ذرت، شکر، روغن خام، کنجاله (سویا، کلزا، آفتابگردان و غیره) عدس، مرغ منجمد، زعفران، پسته، برنج، جوجه، تخم مرغ و غیره
  • محصولات پتروشیمی، در این گروه دو دسته محصولات شیمیایی (سود کاستیک، استایرن، اوره، بنزن، دراتیل هگزانول، ارتوزایلن، منواتیل گلایکول، اسید استیک و غیره) و محصولات پلیمری‌ (پلی پروپیلن، پلی اتیلن سنگین، پلی اتیلن سبک، پلی ونیل کلراید، پلی اتیلن ترفتالات، پلی استراین و غیره) معامله می شوند.
  • فرآورده های نفتی، مانند روغن، وکیوم، قیر، باتوم، گوگرد، لوب کات، سلاپس‌واکس، عایق رطوبتی و غیره

در بازار فیزیکی عرضه کنندگان شرایط خرید را برای خریداران مشخص می کنند. خریداران نیز به دو گروه خریداران داخلی (داخلی حقیقی و داخلی حقوقی) و خارجی (خارجی حقیقی و خارجی حقوقی) تقسیم بندی می شوند.

هر یک از این افراد روش های مختلفی برای دریافت کد معاملاتی دارند. اما پس از گرفتن کد و تکمیل فرم های مربوطه می توانند از طریق کارگزار خود اقدام به خرید و فروش کنند.

بازار فیزیکی بورس کالا

انواع قراردادها در بازار فیزیکی بورس کالا

قراردادها در بازار فیزیکی را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:

  • قرارداد نقدی: در این قرارداد دو طرف نهایتا تا ۳ روز کاری زمان دارند کالا و وجه آن را به طرف مقابل تحویل دهند.
  • قرارداد نسیه: در قرارداد نسیه همانطور که با آن آشنا هستید،خریدار کالا را تحویل گرفته ولی بهای آن را در آینده پرداخت می کند.
  • قرار داد سَلَف: قرارداد سلف عکس نسیه می باشد. در این حالت عرضه کننده کالا پول را می گیرد و مقدار معینی از کالا را در زمان مشخصی به خریدار تحویل می‌دهد. در واقع عرضه کننده کالای خود را برای تامین نقدینگی یا اهداف دیگر پیش فروش کرده است.
  • قرارداد معاوضه: در این قرارداددو طرف معامله توافق می کنند که معامله را با نقل و انتقال دو کالای متفاوت انجام دهند. مثلا اگر شخصی بهای گندم خریداری شده را با زعفران بپردازد، قرارداد معاوضه انجام داده است. مبنای این قرارداد معمولا نرخ بهره یا نرخ ارز می باشد.

بازار مشتقه بورس کالا چیست ؟

بازار مشتقه بورس کالا چیست . بازار مشتقه را می توان بازار نوین بورس کالا نامید. چرا که بر اساس نوع کالا و نیاز معامله‌گران شیوه جدیدی برای معاملات به وجود آورده است.

در این بازار از قراردادهای آتی و اختیار استفاده می شود. از بازار مشتقه چیست؟ مزایای این بازار می توان به تضمین معاملات و قابلیت معامله استقراضی نام برد. قبل از آشنایی با ابزارهای بازار مشتقه بهتر است با مفهوم دارایی پایه به عنوان اساس این بازار آشنا شویم.

دارایی پایه چیست؟

فرم کلی معاملات در بازار مشتقه به این صورت است که یک کالا به عنوان کالای پایه تعریف می شود و قراردادها بر اساس آن تعریف می‌شوند. یعنی قیمت معاملات از قیمت یک دارایی پایه مشتق می شود. بنابراین بازار را مشتقه می نامند. دارایی پایه می تواند انواع فلزات، فرآورده های نفتی یا محصولات کشاورزی باشد.

اکنون دارایی های سکه، زعفران، پسته، نقره، صندوق طلای لوتوس و سهام را به عنوان دارایی پایه در قراردادهای آتی و اختیار در بازار داخل مورد استفاده قرار می گیرند.

قراردادهای آتی

در این قرارداد دو طرف معامله توافق می کنند که یک کالا مشخص را در تاریخ خاصی معامله کنند. مشخصات کالا و تاریخ معامله بر اساس مقررات بازار رسمی بورس تعیین می شود. در این قرارداد قیمت در همان ابتدای کار به توافق دو طرف می‌رسد و مبلغی نیز به عنوان وجه تضمین قرارداد رد و بدل می شود تا خریدار و فروشنده متعهد به قرارداد بمانند. این وجه تضمین به اتاق پایاپای بورس سپرده می‌شود. در حال حاضر قراردادهای آتی بورس کالای ایران برای محصولاتی مانند سکه، زیره سبز، زعفران، پسته، لوتوس و نقره وجود دارد.

قرارداد اختیار معامله

اختیار معامله قراردادی است که در آن طرفین معامله اختیار خرید یا فروش یک دارایی با قیمت مشخص را تا زمانی مشخص بدست می آورند. به طور کلی اخیار معامله به دو بخش اختیار خرید و اختیار فروش تقسیم‌بندی می شود. در ادامه این قرارداد را با مثال توضیح می دهیم. (دقت کنید که اعداد ذکر شده در مثال ها فقط برای فهم راحت تر اختیار معامله می باشند و با اعداد دنیای واقعی متفاوتند.)

  • اختیار معامله خرید: فرض کنید هر سهم شرکت الف در حال حاضر ۹۵۰ تومان در بازار معامله می شود. شما تصمیم می گیرید اختیار خرید ۱۰۰ سهم از این شرکت را با قیمت ۴۰ تومان به ازای هر سهم و با تاریخ انقضای ۶ ماهه خریداری کنید. در نتیجه سرمایه‌گذاری اولیه شما مبلغ ۴۰۰۰ تومان خواهد بود. در این معامله شما اختیار دارید پس از ۶ ماه هر سهم را با قیمت توافقی ۱۰۰۰ تومان خریداری کنید.

بازار مشتقه بورس کالا چیست؟

  • اختیار معامله فروش: این بار نیز فرض کنید هر سهم شرکت الف در حال حاضر ۹۵۰ تومان در بازار معامله می شود. شما تصمیم می گیرید اختیار فروش ۱۰۰ سهم از این شرکت را با قیمت ۴۰ تومان به ازای هر سهم و با تاریخ انقضای ۶ ماهه خریداری کنید. در نتیجه سرمایه گذاری اولیه شما مبلغ ۴۰۰۰ تومان خواهد بود. در این معامله شما اختیار دارید پس از ۶ ماه هر سهم را با قیمت توافقی ۱۰۰۰ تومان بفروشید.

تفاوت قرارداد اختیار و آتی

در قرارداد آتی هم خریدار و هم فروشنده متعهد هستند در زمان سررسید دارایی را تحویل و یا به فروش برسانند ولی در قرارداد اختیار تنها فروشنده متعهد به تحویل دارایی است و خریدار می تواند تصمیم بگیرد که آن دارایی را دریافت کند یا خیر؟

بازار مالی چیست؟ (انواع معاملات سلف و گواهی سپرده کالایی)

در این بازار اوراق سلف، گواهی سپرده کالایی و صندوق های کالایی معامله می شوند. در ادامه با هر یک آشنا می شویم.

  • اوراق سلف موازی استاندارد: این قرارداد همان قرارداد سلف استاندارد است با این تفاوت که در قرارداد سلف موازی، خریدار اوراق می‌تواند قبل از تاریخ سررسید، قرارداد را به شخص ثالثی بفروشد.
  • گواهی سپرده کالایی: اوراق بهاداری است که نشان دهنده مالکیت دارنده اوراق بر مقدار معینی کالا می‌باشد. پشتوانه این اوراق قبض انبار استانداری بوده و توسط بورس تایید می شوند. ذرت، سکه، جو و زعفران جز اولین کالاهایی بودند که از گواهی سپرده کالایی استفاده کردند.

یکی از فواید این اوراق اینست که محصول بین انبار ها جابجا نمی شود. در نتیجه هزینه حمل و نقل و انبارداری کاهش می‌یابد. اوراق سپرده کالایی دارای ورقه بهادار بوده و می تواند در بازارهای مختلف معامله شود. با وثیقه گذاشتن این اوراق در موسسات مالی نیز می توان تسهیلات دریافت کرد. همچنین در بازار مشتقه، معامله گران باید کالا را تحویل دهند اما در گواهی سپرده کالایی نیازی به تهیه کالا وجود ندارد و در زمان سررسید، تحویل همین گواهی کفایت می‌کند.

  • صندوق‌های کالایی: این صندوق ها با خرید گواهی سپرده کالا و اوراق مبتنی بر کالا در بازار فعالیت می کنند. صندوق‌های کالایی عموما در مواد اولیه مانند فلزات گران‌بها، منابع انرژی و محصولات اولیه کشاورزی سرمایه گذاری می کنند و به انواع مختلف صندوق‌های شاخصی، صندوق‌های سرمایه گذاری کالا و صندوق‌های کالایی آتی تقسیم‌بندی می شوند.

صندوق‌های کالایی به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهند که به جای خرید و نگهداری کالای مورد نظر و تحمل هزینه‌های حمل و نقل، انبارداری و خسارت‌های احتمالی آن، اوراق این صندوق‌ها را خریداری نمایند. با خرید این اوراق، سرمایه‌گذار در عین داشتن مالکیت کالای موردنظر، مسئولیت نگه‌داری از آن کالا را بر عهده ندارد. به عبارت دیگر، این صندوق‌ها بخش قابل ملاحظه‌ای از وجوه گردآوری شده خود را به سرمایه‌گذاری در کالایی خاص اختصاص می‌دهند و علاقه‌مندان به سرمایه‌گذاری در آن کالای خاص اقدام به خرید واحدهای این صندوق‌ها می‌کنند. یکی از محبوب‌ترین صندوق‌های کالایی در بازار ایران، صندوق های مبتنی بر طلا هستند که در مقاله صندوق سرمایه گذاری طلا چیست می توانید بیشتر با این صندوق ها آسنا شوید.

بازار بازار مشتقه چیست؟ فرعی چیست؟

به طور کلی معاملات بازار بورس کالا بر اساس میزان نقدشوندگی سهام شرکت های مختلف، در سه تابلو اول، دوم و فرعی نشان داده می شوند. تابلوی اول و دوم در تالار اصلی و تابلوی فرعی درتالار فرعی قرار دارد. در تابلو فرعی کالا هایی مانند ضایعات، مواد معدنی، اموال غیر منقول و غیره قرار دارند که معمولا شرایط عرضه در بازار فیزیکی را ندارند.

ابزار مشتقه چیست و چگونه ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد؟

ابزار مشتقه (Derivative) اوراق معاملاتی هستند که به شما امکان می‌دهند ریسک سرمایه‌گذاری خود را بسیار کاهش دهید. با استفاده از ابزار مشتقه شما می‌توانید با هزینه اندکی به‌نوعی سرمایه‌گذاری خود را بیمه کرده و سود قطعی از آن بردارید.

نوع دیگری از ابزار مشتقه هم وجود دارد که ریسک شما را کاهش نمی‌دهد اما میزآن‌سود شما را بدون تغییر میزان ریسک، چندین برابر می‌کند. البته توضیح هرکدام از این‌ها خود مقاله مجزایی می‌خواهد.

درهرحال ما در این مقاله به‌صورت مختصر به معرفی ابزار مشتقه و انواع آن می‌پردازیم.

ریسک و سود، دو موجود جدانشدنی

نمی‌دانم چقدر کلا با بازار و بازارهای سروکار داشته‌اید؛ اما اگر داشته‌اید به‌احتمال‌زیاد می‌دانید که یک اصل خلل‌ناپذیر در بازار وجود دارد، آن هم این است که ریسک بالا با سود بالا همراه است و برای گرفتن سود بیشتر باید بیشتر هم ریسک کرد.

این‌یک اصلی کلی هر بازاری است. مهم نیست بازار سرمایه باشد یا بازار طلا و دلار یا برنج. کسی که می‌خواهد سود بیشتری در یک‌زمان مشخص ببرد، باید ریسکش را هم بپذیرد؛ یعنی بپذیرد که احتمال ضرر کردن هم بالاست.

قیمت‌ها در ابزار مشتقه

در کل چه در بازار مالی و چه در بازار کالاها قیمت‌ها بر پایه دو چیز تعیین می‌شوند. یکی ارزش اولیه و ذاتی متاع مورد معامله و دیگری میزان عرضه و تقاضای آن است.

مثلا در بازار سهام هنگامی شرکتی با‌عرضه اولیه می‌خواهد وارد بازار بورس شود، ارزش اولیه سهام ‌آن را بر پایه ارزش اسمی شرکت، دارایی‌ها و سودآوری آن معین می‌شود.

بعدا هم که شرکت وارد بازار بورس شد قیمت سهم آن با‌ عرضه و تقاضا تعیین می‌گردد. در این عرضه و تقاضا، ارزش ذاتی هم اهمیت دارد. ارزش ذاتی هم رقمی است که معامله‌گران بازار حاضر هستند برای سهام آن شرکت بپردازند.

قیمت سهام خودرویی‌ها

در این میان هم اگر گزارش‌های مالی شرکت منتشر شود یا هر خبر دیگری که مربوط به کارایی و سودآوری شرکت است بیاید، قیمت معاملاتی سهام آن تغییر می‌کند زیرا این اخبار در نهایت روی عرضه و تقاضا خود را بروز می‌دهند.

در بازار کالاها مثل برنج، گندم و طلا هم پارامترهایی همچون قیمت تمام‌شده، قیمت دلار و در مورد طلا قیمت انس جهانی طلا که آن هم دوباره با همین پارامترها و همچنین عرضه و تقاضا تعیین می‌شوند، روی قیمت آن کالاها در بازار ایران تاثیر دارند.

اما ابزارهای معاملاتی یا در اصل برگه‌های قرارداد معاملاتی هم در بازار وجود دارند که چون برای کالا یا شرکت خاصی صادر نمی‌شوند قیمتشان هم با پارامترها شرکت یا کالا تعیین نمی‌شود.
بگذارید این جمله را بیشتر بسط دهیم.

بازار اوراق بهادار

آنچه در بازار سهام معامله می‌شود سهام شرکت‌های مختلف است. پیش از آنکه بازار سهام الکترونیکی شود و موارد مورد معامله غیرملموس شوند و مشتری صرفا با یک اسم و چند رقم کارش را انجام دهد، معاملات حضوری بودند و سهام شرکت‌ها در اصل برگه‌های سهام آن شرکت بود که از طرف خود شرکت و تحت نظارت سازمان بورس صادر می‌شدند.

یعنی وقتی شما سهام یک شرکت را می‌خرید، آنچه در ازای پول تحویل می‌گرفتید برگه‌های سهام یک شرکت خاص بود. هر برگه سهام می‌توانست شامل یک یا چند سهام شرکت می‌شد. این برگه‌ها یا اوراق، قیمت داشتند و به همین دلیل هم به بازار آن‌ها، بازار بورس اوراق بهادار می‌گفتند.

ارزش این برگه‌ها همان‌طور که گفتیم بر پایه متغیرهای خود شرکت و عرضه و تقاضا تعیین می‌شود.

بورس ابزار مشتقه

اما در بازار برگه‌های دیگری نیز وجود دارند که ارزش آن‌ها نه بر پایه متغیرهای مستقیم آن‌ها، بلکه بر پایه قیمت چیزی دیگری که این برگه‌ها برای آن صادر شده‌اند تعیین می‌شود. این برگه‌ها اوراق مشتقه یا ابزار مشتقه نام دارند.

ابزار مشتقه در اصل (برگه) قراردادهایی هستند که توسط متخصصین مالی برای کاهش ریسک معاملات اصلی ساخته شده است.

یکی از نمونه‌های این برگه‌ها، همان قراردادهای اختیار خرید و اختیار فروش است که در مقاله پیشین به آن پرداختیم.

از جمله دیگر ابزارهای مشتقه، قراردادهای آتی هستند.

قراردادهای آتی در ابزار مشتقه

برای اینکه روشن کنیم منظور از قراردادهای آتی چیست، بگذارید یک مثال بیاوریم.

فرض کنید که کشاورزی کارش کشت سیب‌زمینی است. سیب‌زمینی‌های این کشاورز در میانه تابستان می‌رسند و باید برداشت شوند. کیفیت سیب‌زمینی‌ها او نسبت به بقیه کشاورزان آن منطقه بهتر است. دلیلش این است که او هم بذر مناسب و البته گران‌تر تهیه می‌کند و هم هزینه‌هایی برای افزایش کیفیت خاک و آب محصولات خود می‌کند؛ اما یک مشکل وجود دارد.

مشکل اینجاست که زمان برداشت محصولات او با زمان برداشت محصولات بقیه کشاورزان یکی است. این مسئله باعث می‌شود در زمان فروش این محصولات، میزان عرضه سیب‌زمینی به بازار زیاد شود و در نتیجه قیمت سیب‌زمینی در بازار پایین بیاید.

سیب‌زمینی

طبیعتا هنگامی هم که او می‌خواهد محصولش را بفروشد، چون توقع عموم مشتریان بر اساس قیمت‌های بازار شکل‌گرفته، قانع کردن خریداران به اینکه کیفیت این محصول بالاست و قیمت‌ آن حداقل ۵۰ درصد بالاتر از بقیه است، سخت است. نتیجه آنکه میزان حاشیه سود این کشاورز نیز پایین می‌آید.

از آن‌سو یک کارخانه تولید چیپس هم در منطقه وجود دارد که مشخصا اصلی‌ترین ماده اولیه‌اش همین سیب‌زمینی است. این کارخانه به دنبال محصولات با کیفیت می‌گردد اما بازار پر از سیب‌زمینی‌هایی است که کیفیتشان پایین است.

قرارداد آتی سیب‌زمینی

در این میان این کارخانه با محصولات کشاورز ما مواجه می‌شود. کیفیت آن‌ها مناسب هستند و به درد کارخانه می‌خورند.

اما مشکل اینجاست که میزان محصولات تولیدی این کشاورز کمتر از مواد اولیه موردنیاز کارخانه است. در خط تولید هم نمی‌توان دو جور سیب‌زمینی متفاوت استفاده کرد.

آنچه رخ می‌دهد این است که کارخانه چیپس و این کشاورز یک قرارداد می‌بندند.

قرارداد آن‌ها شامل این مسئله است که کشاورز متعهد می‌شود در زمان مشخصی در سال بعد، سیب‌زمینی با همین کیفیت و البته سه برابر وزن بیشتر محصولات امسال خود را به کارخانه بدهد. کارخانه هم در این قرارداد تضمین می‌کند که سیب‌زمینی‌های تولیدی او را در قیمت مشخص‌شده در قرارداد در سال بعد بخرد.

این‌یک قرارداد آتی یا آینده کالا است؛ یعنی قراردادی که در آن دو طرف متعهد می‌شوند که در زمان مشخصی در آینده کالایی را با هم مبادله کنند. وقتی‌که سررسید این قرارداد می‌رسد کارخانه باید پول کل سیب‌زمینی‌ها را بدهد و کالایش را تحویل بگیرد.

چیپس

مزیت این قرارداد برای کارخانه این است که بازار مشتقه چیست؟ مدیران کارخانه اطمینان دارند که مواد اولیه موردنیازشان را حداقل برای مصرف چند ماه در سال بعد با قیمت مشخص دارند.

اگر در سال بعد به هر دلیلی قیمت سیب‌زمینی بالا برود، اهمیتی ندارد. کارخانه به‌طورقطع با مبلغ خاصی از الان خریدش را انجام داده است.

کشاورز هم مطمئن است که حالا به‌طورقطع محصولات سال بعدش با قیمت مشخصی خریداری خواهند شد. اهمیتی بازار مشتقه چیست؟ ندارد قیمت سیب‌زمینی در بازار پایین برود یا نه. او مشتری‌اش را دارد. از آن‌سو چون مطمئن است که کل محصول خود را خواهد فروخت می‌تواند سرمایه‌گذاری بیشتری انجام دهد و زمینش را بزرگ‌تر کند تا بتواند میزان سیب‌زمینی را که به کارخانه تعهد کرده است، تولید کند.

به این نوع قرارداد آتی، قرارداد Forward می‌گویند. دلیلش این نام‌گذاری هم این است که تنها تضمین اجرای این قرارداد برگه‌های آن و اعتماد طرفین است. هیچ سازمانی در این میان وجود ندارد که بر این قرارداد، مفاد آن و اجرای آن نظارت داشته باشد.

قراردادهای آتی در بورس کالای ایران

در ایران بورس کالا برای سامان‌دهی به همین مسئله تشکیل شده است. بورس کالا محلی است که در آن تولیدکنندگان و مشتریان محصولات در آن به تبادل کالا و بازار مشتقه چیست؟ عقد قراردادها می‌پردازند. بورس کالا همچنین مکانی است که در آن تولیدکنندگان و خریداران می‌توانند همدیگر را بیابند.

در بورس کالا قرارداد‌های آتی برای کالاهای مختلفی می‌تواند شکل بگیرد. بورس کالا این قراردادهای آتی را سامان‌دهی می‌کند. چنین قراردادهایی صرفا به این خاطر که همین استانداردها و قوانین برای قراردادها دارند، قراردادهای Future نام دارند.

سکه بهار آزادی

همچنین این قراردادهای آتی مثل بقیه ابزار مشتقه همچون اختیار معامله، بین سرمایه‌گذاران معامله نیز می‌شود.

در نتیجه در این قرارداد آتی در نهایت کسی که در تاریخ سررسید قرارداد برگه‌های قرارداد را دارد باید پول کالا را بپردازد و کالا را دریافت کند.

مشخصا قیمت معاملاتی این قراردادهای آتی تابع قیمت تضمینی موجود در قرارداد و همچنین قیمت محصول در بازار است. به همین دلیل هم به این‌ها ابزار مشتقه می‌گویند؛ زیرا هم خود قرارداد و هم قیمت آن‌ها از چیز دیگری که پایه آن قرارداد است مشتق می‌شود.

انواع ابزار مشتقه

در کل چهار نوع ابزار مشتقه در دنیا وجود دارد.

۱- قرارداد آتی با مقررات و سازمان‌دهی (Future) که همانی است که در سطور بالا گفتیم.

۲- قرارداد آتی بدون مقررات (Forward) همانند مثال بالایی است و قراردادهایی که برخی از صنف‌ها از جمله طلا‌فروش‌ها با یکدیگر می‌بندند و هیچ سازمانی در این میان دخیل نیست.

۳- قراردادهای اختیار معامله (Option): این نوع ابزار مشتقه را در مقاله اختیار خرید و اختیار فروش توضیح داده‌ایم.

۴- قرارداد معاوضه (Swap): در این نوع ابزار مشتقه دو طرف معامله قرارداد می‌بندند که دو ابزار مالی را با یکدیگر معاوضه کنند؛ مثلا یک نفر امتیاز دریافت یک وام را با اختیار خرید یک سهم خاص که در مالکیت فرد دیگری است معاوضه می‌کند.

در ایران ابزار مشتقه توسط بورس کالا ارائه و مدیریت می‌شود. اگر شما بخواهید در ابزار مشتقه معامله انجام دهید باید یک کد معاملاتی در بورس کالا داشته باشد. تنها ابزار مشتقه در بورس کالا نیز قراردادهای آتی و قرارداد اختیار معامله است.

قرارداد معامله

دسته‌بندی ابزار‌ مشتقه

ابزار مشتقه را در کل می‌توان در دو دسته طبقه‌بندی کرد:

ابزار مشتقه مبتنی بر کالا مثل همین قراردادهای آتی کالا مثل سکه، گندم، پسته و زعفران که در بورس کالای ایران وجود دارند.

دیگری ابزار مشتقه مالی هستند. مثال آن هم همین قراردادهای اختیار معامله و همین قرارداد معاوضه است. البته ابزار مشتقه مالی دیگری هم در دنیا وجود دارند که البته از حوزه این مقاله خارج هستند.

کاهش ریسک در ابزار مشتقه

همان‌طور که در مثال قرارداد آتی خرید سیب‌زمینی گفتیم، ابزار مشتقه ریسک را برای هر دو طرف کاهش می‌دهند. برای مثال اگر در همین معامله آتی خرید سیب‌زمینی، اگر در زمان سررسید قیمت سیب‌زمینی در بازار بیشتر از قیمت قرارداد باشد، کشاورز علی‌رغم اینکه کمتر سود کرده، اما ضرر هم نکرده است. از آن‌سو کارخانه سود کرده است.

اگر هم در سررسید، قیمت سیب‌زمینی در بازار کمتر از قرارداد آتی سیب‌زمینی باشد، کارخانه ضرر کرده است اما ضرر آن محدود است. از آن‌سو در عوض مواد اولیه با کیفیت خریده است.

مشابه این قضیه در قرارداد اختیار خرید و اختیار فروش هم وجود دارد؛ مثلا اگر در قرارداد اختیار فروش یک سهم، قیمت آن سهم در سررسید بیشتر از قیمت تضمینی خرید در قرارداد باشد، سرمایه‌گذار قرارداد خود را اجرا نمی‌کند و از خیر مبلغی که برای خرید قرارداد اختیار فروش پرداخت کرده می‌گذرد.

اگر هم در آن زمان قیمت سهم کمتر از قیمت خرید تضمینی باشد، سرمایه‌گذار با اطمینان و با سود جنس خود را می‌فروشد.

به همین دلیل ابزار مشتقه برای مدیران سرمایه‌گذاری و سبدگردان‌هایی که می‌خواهند مدیریت ریسک انجام دهند، بسیار جذاب است؛ زیرا آن‌ها می‌توانند با استفاده از چنین ابزارهایی ریسک سبد تحت مدیریت خود را تغییر دهند.

ابزار مشتقه

ابزار مشتقه

بازار های مشتقه، در دهه های اخیر با رشد چشم گیری رو به رو شده اند که باعث می شود حجم معاملات قرارداد های مشتقه روز به روز افزایش یابد. اکنون حجم این معاملات از تولید ناخالص داخلی آمریکا به عنوان بزرگ ترین اقتصاد دنیا نیز فراتر رفته است.

در همه دوره ها مخصوصا اکنون با پیشرفت معاملات، مسئله نوسان نرخ ارز به یک چالش برای سرمایه گذار ها و تولید کنندگان تبدیل شده است که با استفاده از ابزار های مشتقه می توان ریسک معاملات ارزش را به اندازه چشم گیری کاهش داد.

بازار ابزار های مشتقه، با تبادل ابزار هایی مانند قرارداد ها، اختیار معامله ها و خرید و فروش آتی، به کاهش و کنترل ریسک مالی کمک شایانی می کند. بازار مشتقه دارای دو بخش می باشند که هر کدام ابزار هایی متفاوت برای تبادل دارند.

ابزار مشتقه:

ابزار مشتقه (a derivative instrument) قراردادی می باشد که ارزش خود را از عملکرد یک موجودیت پایه دریافت می کند. این موجودیت می تواند دارایی، نرخ بهره و یا شاخص های گوناگون بازار مشتقه چیست؟ باشد. ابزار های مشتقه، یکی از مهم ترین ابزار های مالی می باشند که سهام و اوراق بدهی نیز دو مورد دیگر مهم در این ابزار ها هستند.

ابزار های مشتقه ارزی، جز ابراز های مشتقه هستند که نمونه ای از ابزار های نوین مالی هستند و در دهه های اخیر مورد استقبال بانک مرکزی و تجاری قرار گرفته اند. حضور در این بازار ها، به ذینفعان یاری می رساند که بتوانند با کسب موقعیت های خرید و فروش، به مدیریت صحیح ریسک ذخایر ارزی بپردازند.

موسسه مشاوران مطالعه مقاله بازده سرمایه گذاری را به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

بازار های مشتقه و رشد اقتصادی

بازار های مشتقه و رشد اقتصادی

بازار های مشتقه و رشد اقتصادی:

این ابزار ها باعث شدند که بازار های بورسی و همچنین بازار های خارج از بورس، رشد زیادی داشته باشند. آنها از راه بهره بردن از مکانیزم های مالی، ریسک را کاهش داده و فرصت سرمایه گذاری را در بازار اوراق قرضه و سهام با بازدهی بالا ارائه دهد.

محصولات مشتقه، انواعی از ابزار های مالی هستند که قیمت آنها به سایر متغیر های اساسی مانند موارد زیر بستگی دارد:

  • قیمت سهام
  • شاخص ها
  • نرخ بهره
  • نرخ ارز
  • قیمت کالا ها
  • و…

در واقع می توان گفت ابزار های مشتقه، بخشی از ابزار های مالی می باشند که با دارایی های پایه در ارتباط می باشند و باعث پوشش ریسک در نوسان قیمت ها در محیط های ناپایدار می شود.

ویژگی های ابزار های مشتقه:

به طور کلی ابزار های مشتقه دارای ویژگی های زیر می باشند:

  • ارزش ابزار ها بر اساس ارزش زمانی پول می باشد که در بخش خاصی از قرارداد بیان نشده است
  • این ابزار ها نیازمند سرمایه اولیه اندک و حتی در برخی مواقع هیچ سرمایه گذاری هستند
  • تاریخ تسویه آنها در آینده می باشد
  • اثرات و پیامد های ابزار های مشتقه در یک اقتصاد می تواند به طور گسترده ای متفاوت است
  • ابزار های مشتقه در دهه های اخیر رشد چشم گیری داشته اند و سود حاصل از بازار های مشتقه می تواند بسیار بزرگ باشد
  • ابزار های مشتقه در دست یابی به تخصیص کارآمد ریسک در کل اقتصاد کمک می کنند
  • این ابزار ها در ایجاد بازار برای ارائه فرصت های جدید برای سرمایه گذاران مفید می باشند
  • این ابزار ها اطلاعات مالی را به بازار های مالی ارائه می دهند و نقش مهمی در کاهش نوسان های بازار های مالی جهانی دارند

اگر این مطلب برای شما رضایت بخش بوده است، مطالعه مقاله قرارداد آتی را به شما پیشنهاد می کنیم.

اوراق مشتقه چیست؟

اوراق مشتقه چیست؟ | What are derivatives?

ریسک و عدم اطمینان را نمی‌توان از بازارهای مالی و اقتصاد جدا کرد. بسیاری از فعالان اقتصادی و سرمایه گذاران از راه‌های مختلفی تلاش می‌کنند تا ریسک سرمایه گذاری های خود را کاهش دهند. میزان ریسک با ماهیت نوع دارایی می‌تواند بسیار متفاوت باشد.

برخی از کالاها از قبیل کالاهای کشاورزی، محصولات اولیه مانند نفت یا فلزات گران‎‌بها دارای نوسان قیمت زیادی هستند؛ بنابراین طی دهه‌های اخیر محققان و فعالان اقتصادی، ابزارهای متعددی را برای کنترل و کاهش ریسک در بازار ایجاد کرده‌اند. یکی از ابزارهای نوین، ابزارهای مالی مشتقه است. ابزارهای مشتقه هم می‌توانند ریسک‌های موجود بازار مشتقه چیست؟ را کنترل کنند و هم با ارائه ابزارهای متنوع حجم معاملات و نقدینگی را افزایش دهند و در کل کارایی بازارهای مالی و سرمایه را بهبود بخشند. در ادامه به تعریف ابزارهای مشتقه و انواع آن‌ها می‌پردازیم.

اوراق مشتقه

اوراق مشتقه یا Derivatives اوراق بهادار با قیمتی هستند که ارزش آن‌ها از یک یا چند دارایی پایه مشتق می‌شود؛ به عبارت دیگر اوراق مشتقه بر اساس دارایی پایه خود شناخته می‌شوند. این دارایی‌ها می‌توانند هم فیزیکی باشند مانند کالاها و محصولات و هم می‌توانند دارایی مالی مانند سهام، اوراق قرضه، شاخص‌های بازار و … باشند. قراردادهای مشتقه توافقی بین دو طرف قرارداد است که بر روی یک دارایی پایه انجام می‌شود.

یکی از اهداف مهم ایجاد ابزار مشتقه در بازار، کنترل ریسک‌های مالی است. افرادی که پیش‌بینی کاهش قیمت یا افزایش قیمت را در بازار دارند، به کمک این اوراق می‌توانند ریسک سرمایه گذاری خود را کاهش دهند و موقعیت‌های معکوسی را همراه با انجام معاملات خود اتخاذ کنند. همچنین یکی دیگر از اهداف وجود اوراق مشتقه را می‌توان متنوع‌سازی دارایی های سرمایه گذاری دانست. فعالان بازار با ترکیب اوراق مشتقه با سایر دارایی های خود می‌توانند استراتژی های معاملاتی مختلفی را اتخاذ کنند و ریسک پرتفوی يا سبد دارايي خود را کاهش دهند (براي اطلاعات بيشتر مي‌توانيد مطلب چگونه ریسک سرمایه گذاری خود را کاهش دهیم؟ را مطالعه فرماييد). این ابزارها به افراد کمک می‌کنند تا در روندهای صعودی و نزولی بازار موقعیت مناسب خود را اتخاذ کنند.

تاریخچه اوراق مشتقه در جهان و ایران

اوراق مشتقه براساس قرارداد بین افراد ایجاد می‌شود. این قرارداد در حال حاضر سازوکاری قانونی و مشخصی دارد. در گذشته این قراردادها به صورت توافق بین افراد بود و مردم را قادر می‌ساخت تا محصولات و دارایی های خود را بفروشند و نیازمندی‌های خود را تأمین کنند. در همه جای دنیا اين توافق‌ها وجود داشته است. این توافق‌ها شامل تحویل کالا در آینده و پرداخت هزینه آن در زمان حال یا بالعکس بوده که به نوعی اوراق مشتقه امروزی را به یاد می‌آورد؛ اما می‌توان اولین بازار رسمی ابزار مشتقه را در بازار حق تقدم شیکاگو در سال 1973 نام برد. در این بازار ابزارهای مالی آغاز به فعالیت کردند و به تدریج در سایر بازارها نیز فعال شدند. اکنون این ابزار در بورس‌های دنیا معاملات پررونقی دارد و انواع مختلفی از آن معامله می‌شود.

در ایران، بازار اوراق مشتقه از سال 1387 در بورس کالا آغاز شد و معاملات قراردادهای آتی شامل کالاهای مفتول مس، شمش طلا و سکه طلا راه‌اندازی شد. در سال‌های بعد، کالاها و ابزارهای دیگری نیز به این بازار اضافه شده و هم‌اکنون نیز مورد معامله قرار می‌گیرند.

انواع اوراق مشتقه

ابزارهای مشتقه انواع مختلفی دارند که براساس نوع دارایی پایه از هم متمایز هستند. نوع معاملات این اوراق نیز با هم متفاوت است. به طور کلی چهار نوع ابزار مشتقه مالی در بازار وجود دارد که در ادامه به تعریف و توضیح هر کدام از آن‌ها می‌پردازیم.

قراردادهای آتی

قراردادهای آتی یا Futures Contract یکی از انواع ابزارهای مشتقه متداول در بازارهای مالی در دنیا است. در این قرارداد فروشنده تعهد می‌کند در زمان مشخصی (زمان سررسید) مقدار معینی بازار مشتقه چیست؟ از یک کالای مشخص را به قیمت مشخص به خریدار بفروشد. خریدار نیز در این قرارداد متعهد می‌شود این کالای مشخص را در زمان سررسید خریداری کند؛ به عبارت دیگر قرارداد آتی توافقنامه‌ای مبتنی بر خرید یا فروش دارایی مشخص در زمان مشخص در آینده با قیمت تعیین شده اکنون است. در اين نوع معامله پول مورد مبادله براي قرارداد تا زمان تحويل پرداخت نمي‌شود و طرفين جهت حسن انجام معامله مبلغي را به عنوان وديعه نزد اتاق پاياپاي، به عنوان وجه تضمين حسن انجام قرارداد مي‌سپارند.

هم اکنون در بازار بورس کالای ایران، قراردادهای آتی زعفران، پسته و زیره سبز معامله می‌شود.

قراردادهای اختیار معامله

قرارداد اختیار معامله یا Option قراردادی است که در آن یک طرف، اختیار (حق) خرید یا فروش کالایی را از طرف دیگر می‌خرد و طرف دیگر این حق را به او می‌فروشد.

این قرارداد به دو نوع قرارداد اختیار خرید و قرارداد اختیار فروش تقسیم می‌شود.

اختیار خرید، قراردادی است که خریدار آن، این حق را دارد تا دارایی مشخصی با کیفیت مشخص را با قیمت تعیین شده در زمان مشخص در صورت تمایل از فروشنده اختیار، خریداری کند. فروشنده اختیار خرید نیز تا زمانی که خریدار اختیار حق خود را اجرا نکند، تعهدی ندارد. زمانی که خریدار اختیار خرید، حق خود را اجرا کند، فروشنده اختیار خرید باید حق خود را مطابق تعهد اجرا کند.

اختیار فروش، قراردادی است که خریدار آن، این حق را دارد تا کالای مشخص با مشخصات تعیین شده و قیمت مشخص را در زمان مشخص در صورت تمایل به فروشنده اختیار بفروشد. در مقابل فروشنده اختیار فروش تا زمانی که خریدار حق خود را اجرا نکند هیچ تعهدی ندارد. در صورتی که خریدار اختیار فروش، حق خود را اجرا کند، فروشنده باید تعهد خود را نیز اجرا کند.

در بازار اختیار معامله ایران تاکنون چند سهم و کالا مورد معامله قرار گرفته است.

برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید به مطلب قراردادهای اختیار معامله مراجعه کنید.

پیمان های آتی

پیمان آتی یا Forward Contract قراردادی است که در آن دو طرف قرارداد، متعهد می‌شوند که یک کالا با کیفیت مشخص با قیمت مشخص را در زمان تعیین شده مبادله کنند. این قرارداد در بازارهای غیررسمی و خارج از بورس انجام می‌گیرد. در زير به چند نکته در خصوص تفاوت‎‌هاي پيمان‌هاي آتي و قراردادهاي آتي اشاره شده است:

  • قراردادهاي آتي در بازار بورس معامله مي‌شوند، ولي پيمان‌هاي آتي در بازارهاي خارج از بورس معامله مي‌شوند.
  • در پيمان‌هاي آتي نياز است که دو طرف معامله همديگر را بشناسند، ولي در قراردادهاي آتي این‌گونه نيست.
  • براي پيمان‌هاي آتي استاندارد مشخصي مثل قوانين بورس وجود ندارد، ولي براي قراردادهاي آتي استانداردهاي بورس بايد رعايت شود.
  • در پيمان‌هاي آتي عمدتاً قيمت‌ها شفاف نيستند، ولي در قراردادهاي آتي اين قيمت‌ها شفاف‌اند.

قراردادهای معاوضه

قرارداد معاوضه یا Swap Contract قراردادی است که در آن دو طرف قرارداد، متعهد می‌شوند دو دارایی یا منافع حاصل از دو دارایی را با کیفیت مشخص و به نسبت تعیین شده برای مدت مشخص، معاوضه کنند. پس از سررسید قرارداد معاوضه، دو دارایی یا منافع حاصل از دو دارایی به صاحبان بر می‌گردد. این قرارداد عمدتاً به صورت غیررسمی و خارج از بورس انجام می‌گیرد.

لازم به ذکر است که در حال حاضر در بازار ایران، تنها قراردادهای آتی و قراردادهای اختیار معامله فعال هستند.

بازار خارج از بورس

بازار بورس مکانی است که خریداران و فروشندگان معاملات خود را در آن انجام می‌دهند. این بازار سازوکاری مشخص دارد که قراردادها بر اساس استانداردهاي اين سازوکار هستند. قیمت‌ها در بازار بورس به صورت سیستم حراج مستمر تعیین می‌شوند. معاملات در بازار بورس توسط نهادهای ناظر و مسئول پیوسته نظارت می‌شود و در صورت عدم رعایت قوانین، متخلفان جریمه یا مجازات می‌شوند. در مقابل بازار خارج از بورس، بازاری است که در آن معامله بین خریداران و فروشندگان از طریق تماس تلفنی یا اینترنتی انجام می‌شود. نحوه قراردادها در این بازار، توافقی بین معامله‌گران بوده و قوانین مطابق با قوانین بورس در آن وجود ندارد. در بازار خارج از بورس معامله‌گران می‌توانند قیمت‌های مورد نظر خود را اعلام کنند و طبق قیمت‌های اعلام شده، معامله انجام شود.

اوراق مشتقه هم در بازارهای بورس معامله می‌شوند و هم در بازارهای خارج از بورس. اوراق مشتقه در بازار خارج از بورس حجم بیشتری دارد. این اوراق در بازار خارج از بورس قوانین مشخصی ندارند؛ اما قوانین مشتقه در بازار بورس مشخص شده است؛ بنابراین می‌توان گفت که ریسک اوراق مشتقه در بازار خارج از بورس بیشتر است.

بازار مشتقه در ایران

در بازار مشتقه ایران ابزارهای مشتقه متعددی معامله می‌شوند. به دلیل وجود قوانین فقهی و لزوم رعایت موازین شریعت، برخی از ابزارهای مورد معامله در دنیا تغییر کرده و به صورت اوراق اسلامی درآمده است. هم اکنون 4 بازار مختلف در بازار مشتقه ایران فعالیت می‌کنند که در شکل زیر قابل مشاهده هستند.

کلام آخر

همان‌طور که عنوان کردیم، اوراق مشتقه ایجاد شدند تا ریسک در بازارهای مالی را کنترل و کاهش دهند. تنوع اوراق که در این نوع ابزار وجود دارد، سبب می‌شود تا سرمایه گذاران بتوانند گزینه‌های مختلفی را برای پرتفوی سرمایه گذاری خود در نظر بگیرند؛ اما با اینکه ابزارهای مشتقه در بازارهای بورس دنیا جای خود را پیدا کرده‌اند، مقایسه و بررسی بازار مشتقه در بورس ایران با سایر بورس های دنیا نشان می‌دهد که این بازار نیاز به توسعه بیشتری دارد. با توجه به استقبال روزافزون بازار سرمایه در کشور و ورود نقدینگی جدید می‌توان امیدوار بود تا حرکت مثبتی در راستای افزایش فعالیت در بازار مشتقه اتفاق بیفتد.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.